Prof. Dr. Wim Hofstee, Emeritus hoogleraar Psychologie RUG

“Het nieuwe assessment, het echte gesprek: echt nieuw?”

Het mooie aan de brochure over Het Nieuwe Assessment is dat die niet aan mensen als mij is gericht, maar aan werkgevers en werknemers. Die adressering spoort met de inhoud: centraal staat het gesprek tussen die twee partijen, niet het een-tweetje tussen opdrachtgever en adviseur over het hoofd van de cliënt heen, en evenmin het metagesprek tussen professionals over professionaliteit. Het is haast zonde om alsnog zo’n metagesprek te beginnen; je zou eerder zeggen: houwen zo. Dus stop hier maar met lezen.

Voor wie het toch niet laten kan: dit “paradigma” is niet nieuw, beter gezegd: het zou niet nieuw horen te zijn. Lees er de Beroepscode maar op na. Als je de relevante artikelen naar letter en geest uitwerkt (en gebruik maakt van ict-procedures), kom je op het nieuwe assessment terecht. Ik wou schrijven “volautomatisch”, maar dat is overdreven: je moet wel degelijk oude vormen en gedachten overwinnen die nog volop zijn verankerd in de heersende praktijk. Maar laten we vaststellen dat een praktijk waarin de cliënt (sollicitant, functionaris) louter als object van onderzoek wordt beschouwd, niet professioneel is.

Vallen er ook bedenkingen te formuleren? Jawel. De symmetrie tussen cliënt en opdrachtgever wordt bij voorbaat doorbroken door het feit dat die laatste de beslissende stem heeft. Dat valt wellicht te rechtvaardigen omdat de organisatie groter is dan het individu: de organisatie heeft ook directe verantwoordelijkheden jegens zittend personeel, klanten, en de samenleving. Maar die asymmetrie moet dan ook niet worden weggemoffeld, en dat risico zit erin als je – terecht – de onafhankelijkheid en onpartijdigheid van de professionele adviseur benadrukt. In het echte gesprek blijft er altijd iets wringen, en dat moet je onder ogen zien.

Een ander wringsel, dat achter de hoge horizon van de nieuwe assessment verdwijnt, betreft de voorselectie/screening van sollicitanten. Tussen de regels door rijst de indruk dat MeursHRM daar zijn professionele handen niet aan vuil wil maken. Maar binnen de beperkingen van screeningsprocedures valt er nog een wereld te winnen aan bevordering van wederzijds respect tussen individu en organisatie, kortom, professionalisering. Een nieuw project voor verlichte adviseurs?